Бешик ёнидаги мутолаа

Бир йиғинда ёши етмишларда бўлган онахон шундай деб қолди: “Келин танлаётганда унинг билим даражаси, маънавиятига қараб, оиласи ҳақида суриштириб, ўзини ҳам синаб олиш керак экан. Мен “ўғлим яхши кўриб қолибди”, деб келин қилганман, китоб у ёқда турсин, биронта газета ҳам ўқимайди.

Китоб, газета, журналларни яшириб қўяман. Келиним тутантириқ қилиб ёқиб юборади”. Бу гапларни эшитиб ёқа ушлайсан. Ўша келин ота-онасининг уйида китоб ўқимабди, қизиқмабди. Ҳеч қурса, қайнонасидан ўрнак олса бўлмасмиди?!

Қишлоқда Бўстон момо деган ёши саксондан ошган онахон бор. У киши ўн нафар ўғил-қизни вояга етказган. Ўша аёлнинг бешиги ёнида доим китоб тураркан. Боласини эмизаётганда ҳам, бешикни тебратаётганда ҳам китоб ўқир, севимли шоирларининг шеърларини аллага ўхшатиб айтар, унинг оҳангига боласи ҳам ухлаб қолар экан. Ҳозир Бўстон момонинг фарзандлари улғайиб, болали, неварали бўлиб кетишган. Улар турли соҳада меҳнат қилишса-да, лекин адабиётни, мутолаани севишади.

Айтишларича, грузинлар қизларининг сепига “Йўлбарс терисини ёпинган паҳлавон” китобини солишар экан. Қанчалик ибратли иш.

Бир пайтлар оталар турмушга чиққан қизларини кўрарга борса, битта тикиш машинаси олиб борарди. Ҳозир эса ҳеч бўлмаганда гарнитур совға қилиняпти. Майли. Орзу-ҳавас. Мени ўйлантирган нарса – келажагимиз эгаси бўлмиш – болалар маънавияти. Бола қачон маънавиятли бўлади? Ота-онаси маънавиятли бўлса, китобсевар оилада улғайса. Олий ўқув юртида ўқиса-ю, бадиий китоб мутолаасига берилмаса, гарнитури бўлса-ю, токчасида китоби бўлмаса – бу она ҳеч қачон фарзандини ҳар томонлама мукаммал инсон қилиб тарбиялай олмайди.

Бизда ҳам қизларимизнинг сепига грузинларнинг удуми сингари халқимизнинг севимли китоблари “Алпомиш”, “Фарҳод ва Ширин”, “Лайли ва Мажнун”, “Ўткан кунлар” ёки бошқа тарбиявий аҳамиятга молик китоблардан совға қилинса, қандай яхши бўларди. Ўшанда ота-онаси совға қилган китобларни қизи ардоқлаб ўқийди, фарзандларига ҳам ўқиб беради. Ўша етмишга кирган момонинг келинига ўхшаб китоб ёки газеталарни олов ёқиш учун тутантириқ қилмайди.